NSA: Rektor może uchylić niezgodne z prawem decyzje komisji stypendialnych

Od decyzji rektora utrzymującej w mocy lub uchylającej niezgodną z przepisami prawa decyzję komisji stypendialnej (lub odwoławczej komisji stypendialnej) przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Potwierdził to niedawno w orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny.

Stypendium rektora przyznano bezpodstawnie

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył sprawę studentki, która złożyła wniosek o

przyznanie jej stypendium rektora. Obowiązkiem studenta jest dostarczyć dokumenty potwierdzające jego osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe. Natomiast potwierdzeniem wysokich wyników w nauce zajmuje się uczelnia. W omawianej sprawie takiej oceny dokonał prodziekan ds. studiów, sprawdzając terminowość zaliczenia przedmiotów i zdobytych przez wnioskującą punktów ECTS.

Ten sam prodziekan 10 miesięcy przed złożeniem wniosku o stypendium rektora wyraził wnioskodawczyni zgodę na warunkowy wpis na drugi semestr studiów z obowiązkiem powtórzenia niezaliczonych przedmiotów w trzecim semestrze. Uczelniana komisja stypendialna nie weryfikowała szczegółów wniosku, bo otrzymała z dziekanatu tylko dane na temat średniej ocen studentki. Prodziekan nie powinien potwierdzić terminowego zaliczenia roku studiów przez wnioskodawczynię, podczas gdy stypendium rektora stanowi nagrodę dla najlepszych studentów zdających egzaminy w wyznaczonym terminie. Rektor uchylił decyzję komisji stypendialnej, a studentka zaskarżyła jego decyzję.

Studentka zaskarżyła decyzję do WSA

Zdaniem WSA w Poznaniu komisja stypendialna to podmiot (jedynie) przyznający

stypendium i powinna w każdej indywidualnej sprawie starannie ustalić fakty oraz

potwierdzić ich prawdziwość. Studentka nie wprowadziła organów uczelni w błąd, nie doszło do fałszerstwa, a komisja stypendialna przyznała stypendium, nie wiedząc o nieterminowym zaliczeniu roku studiów. Wina za błędne przyznanie i wypłacanie stypendium rektora leżała wyłącznie po stronie organów uczelni. WSA uchylił zarówno zaskarżoną decyzję rektora, jak i poprzedzającą ją decyzję o przyznaniu stypendium (wyrok z 29 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Po 221/24). W uznaniu sądu, żadna z tych decyzji nie miała podstaw, aby pozostać w obrocie prawnym.

Rektor zaskarżył wyrok sądu do NSA Rektor podkreślił, że jako najwyższy organ uczelni może uchylić każde decyzje komisji

stypendialnej oraz odwoławczej komisji stypendialnej niezgodne z przepisami prawa, nawet jeśli niezgodność wynika z działań pracowników organu. Nie przy tym znaczenia, jakie są przyczyny tej wadliwości oraz które jednostki uczelni są za nie odpowiedzialne. Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa. Do kompetencji rektora nie należy ustalanie, kto spowodował wydanie takiej decyzji – rektor jest organem szczególnego nadzoru nad efektami działalności komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej. Biorąc to pod uwagę, NSA wskazał, że każda decyzja komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej może być przez rektora danej uczelni uchylona, jeżeli jest

niezgodna z przepisami prawa i w tym zakresie rektor może działać z urzędu. Natomiast studentce nie przysługiwało prawo do stypendium rektora, gdyż w nie zaliczyła w wymaganych terminach wszystkich przedmiotów, nie zaliczyła danego roku studiów i wyjątkowo w drodze przywileju mogła kontynuować studia na podstawie wpisu warunkowego. Chociaż NSA podzielił stanowisko poprzednika, wyrok wydany przez WSA został uchylony, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Wadą zaskarżonego wyroku był brak wskazania na właściwe przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a także wadliwe skonstruowanie uzasadnienia wyroku.

Podsumowanie i wnioski ze sprawy

• Ustawa prawo o szkolnictwie wyższym i nauki przewiduje kilka form pomocy

materialnej dla studentów. Jedną z nich stanowi stypendium rektora.

• Przyznanie, jak również odmowa przyznania tego świadczenia następuje w formie decyzji administracyjnej. Na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego stypendium rektora, jak i pozostałe świadczenia pomocy materialnej mogą być przyznawane przez komisję stypendialną, a wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy wówczas będą rozpatrywane przez odwoławczą komisję stypendialną. Stanowi to przekazanie przez rektora części swoich uprawnień, ponieważ komisje stypendialne są fakultatywnym podmiotem.

• Rektor zachowuje uprawnienia nadzorcze i w drodze decyzji administracyjnej uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa.

• Studentce nie przysługiwało prawo do stypendium rektora, gdyż w nie zaliczyła w wymaganych terminach wszystkich przedmiotów, nie zaliczyła danego roku studiów i wyjątkowo w drodze przywileju

Podstawa:

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 2181/24.