Szczególne przepisy dla szkół doktorskich po ewaluacji w 2026 r.

Osoby, które rozpoczęły proces uzyskiwania stopnia doktora w placówce posiadającej wysokie uprawnienia, będą mogły dokończyć kształcenie w tym samym miejscu, nawet jeśli jednostka otrzyma słabszą niż dotąd kategorię naukową B.

Ewaluacja jakości działalności naukowej - tymczasowa ochrona jednostek

W nowych „spec-przepisach” przewidziano wyjątek od zasady, że jeśli placówka dostanie słabą ocenę (kategorię B lub C), traci uprawnienia, np. do nadawania stopni doktora. Po zmianach doktoranci będą mogli dokończyć kształcenie w tym samym miejscu, nawet jeżeli dana jednostka otrzyma w wyniku obecnej ewaluacji słabszą niż dotychczas kategorię naukową B. Podobne procedury wdrożono po poprzedniej ewaluacji działalności naukowej. W 2023 r. z takiego mechanizmu skorzystało sześć szkół doktorskich, które odnotowały spadek kategorii naukowej.

Wprowadzone przepisy mają charakter tymczasowy i osłonowy. Obejmują wyłącznie ewaluację jakości działalności naukowej za lata 2022–2025. Jeżeli w wyniku kolejnej oceny (za lata 2026–2029) placówka naukowa poprawi swoje wyniki i uzyska wyższą kategorię, jej uprawnienia zostaną w pełni przywrócone.

W przypadku ponownego uzyskania słabej oceny, podmiot ostatecznie straci prawo do nadawania stopni doktorskich.

Ewaluacja jakości działalności naukowej - ograniczenia czasowe ochrony

W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole:

1. kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana,

2. szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (w tym przypadku podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły),

– jednak nie dłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji.

Uczelnia zapłaci za doktoranta

Nowe przepisy nakładają na uczelnie i instytuty obowiązki finansowe. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta.

Ustawa już weszła w życie

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 została podpisana przez Prezydenta RP 21 lipca br. i weszła w życie 5 sierpnia.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 (Dz.U. 2026 poz. 971).

Polecamy odwiedzić blog naszego autora i trenera: www.kreatywnieoprawie.pl