Standardy Ochrony Małoletnich – przypominamy o aktualizacji w 2026 r.

Zgodnie z ustawą, co najmniej raz na dwa lata Standardy Ochrony Małoletnich na uczelni należy poddać ocenie pod kątem ich obowiązywania i stosowania. Jeżeli przyjęliśmy ten dokument na ostatnią chwilę w 2024 r., to znaczy, że mamy czas, aby go zaktualizować najdalej do 15 sierpnia 2026 r. W artykule wyjaśniamy, kto i w jaki sposób powinien się tym zająć oraz jakie sankcje grożą za nieodnowienie Standardów.

Standardy Ochrony Małoletnich na uczelni – kto ma je zaktualizować

Odpowiedzi na to pytanie szukamy przede wszystkim w treści samych Standardów. Jednym z obowiązkowych elementów tego dokumentu są „zasady przeglądu i aktualizacji standardów” (art. 22c ust. 1 pkt 4 ustawy). Za odnowienie Standardów odpowiada kierownik jednostki, czyli w przypadku uczelni rektor. Najczęściej powierza to zadanie podwładnym. Tu otwiera się szeroka paleta rozwiązań. Odnowieniem Standardów zajmują się w praktyce:

a/ specjalnie wyznaczony do tego zespół - ta opcja jest wskazana zwłaszcza w sytuacji, gdy uczelnia prowadzi wiele różnorodnych działań dla małoletnich rękami kilku swoich jednostek. Wówczas powinniśmy więc zebrać doświadczenia zarówno kadry „uniwersytetu dziecięcego”, podległych placówek leczniczych, jak i np. z kursów dla maturzystów.

b/ koordynator (pełnomocnik) ds. ochrony małoletnich - ustawa nie wspomina o takiej funkcji, ale relatywnie często można ją spotkać w różnych podmiotach zobowiązanych do stosowania Standardów. Jest to osoba wyznaczona nierzadko do realizacji wszystkich czy większości zadań wymaganych przez tzw. „Ustawę Kamilka” od jednostek pracujących z małoletnimi. W tym mieszczą się zwłaszcza: upowszechnianie Standardów wśród personelu oraz jego przygotowanie do ich stosowania i przestrzegania (np. w formie szkolenia), a także przyjmowanie zawiadomień oraz podejmowanie interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego.

Jest również w pełni dopuszczalne połączenie wskazanych rozwiązań. Ustawa nie podpowiada jednak, w jaki sposób przeprowadzić proces odnowy Standardów.

Standardy Ochrony Małoletnich na uczelni – jak je zaktualizować

Aby jak najlepiej dopasować nasze Standardy do realiów pracy, warto wsłuchać się w głos personelu pracującego z małoletnimi, ale również w miarę możliwości rodziców podopiecznych i samych dzieci. W tym celu rekomendujemy w szczególności:

a/ przeprowadzić badanie ankietowe lub wywiady pogłębione (wzór ankiet/pytań może zostać określony przez rektora lub pozostawiony w gestii koordynatora),

b/ zanalizować stwierdzone przypadki krzywdzenia małoletnich na uczelni,

c/ ogłosić na stronie www uczelni, BIP lub social mediach zaproszenie do zgłaszania propozycji zmian dotyczących Standardów.

Niezależnie od przyjętej metody, ustawa wymaga, aby wnioski z przeprowadzonej oceny zostały pisemnie udokumentowane. Z reguły przybiera to formę sprawozdania (raportu) przedkładanego rektorowi wraz z rekomendacjami, na podstawie których rektor dokonuje aktualizacji Standardów.

Co zrobić, gdy… nic nie zmieniamy w Standardach Ochrony Małoletnich

To pytanie kilkakrotnie otrzymałem w tym roku na szkoleniach. Nawet jeżeli nic nie wymaga zmian w Standardach, taki wniosek musi z czegoś wynikać, a nie być oparty na czystym uznaniu czy intuicji. Należy więc przeprowadzić ocenę dotychczasowego stosowania dokumentu i również ją pisemnie udokumentować. W raporcie kończącym wskażemy, że stwierdzono brak potrzeby zmian w Standardach, z uwagi na:

a/ brak zmian potrzeb w pracy z małoletnimi (co potwierdza praktyka dotychczasowego stosowania Standardów i niezgłoszenie żadnych nowych, aktualnych potrzeb przez personel, dzieci lub ich rodziców. Tak może być tym bardziej, jeżeli nie rozszerzyliśmy oferty np. o działania dla najmłodszych lub najstarszych dzieci czy małoletnich z niepełnosprawnością),

b/ zgodność Standardów z obowiązującymi przepisami prawa, które weszły w życie po dniu przyjęcia Standardów na uczelni (należy sprawdzić, czy w międzyczasie nie zmieniły się przepisy szczegółowe związane z profilem pracy naszej uczelni z dziećmi. Obszerna nowelizacja ustawy uchwalona 5.08.2025 r. została zawetowana przez Prezydenta RP, ale pamiętajmy, że część tych regulacji może powrócić w zmienionej formie, o czym będziemy informować).

Standardy Ochrony Małoletnich na uczelni - deadline na aktualizację w 2026 r.

Opisywane regulacje tzw. „Ustawy Kamilka” weszły w życie 15 lutego 2024 r. Natomiast przepisy przejściowe dawały podmiotom pracującym z małoletnimi pół roku na wdrożenie Standardów, czyli najdalej do 15 sierpnia 2024 r. Ustawa wymaga, aby co najmniej raz na dwa lata dokonywać oceny Standardów w celu zapewnienia ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Oznacza to, że jeżeli nasza uczelnia przyjęła Standardy dosłownie na ostatnią chwilę - ma czas, aby dokonać ich aktualizacji najdalej do 15 sierpnia 2026 r.

Prawo nie zabrania, aby dokonywać przeglądu i aktualizacji częściej.

Standardy Ochrony Małoletnich na uczelni – co po aktualizacji

Rektor uczelni podejmuje ostateczną decyzję, czy przekazane mu propozycje zmian zostaną uwzględnione w treści Standardów Ochrony Małoletnich. Jeżeli tak, powinny zostać wprowadzone w życie jego zarządzeniem, a następnie udostępnione przynajmniej na stronie internetowej uczelni oraz wywieszone w widocznym miejscu w lokalu, w wersji zupełnej oraz skróconej, przeznaczonej dla małoletnich. Wersja skrócona ma zawierać informacje istotne dla małoletnich. Warto również zadbać o jasne zakomunikowanie zmian personelowi pracującemu z małoletnimi.

Co stanie się, gdy uczelnia nie dopełni opisanych obowiązków?

Standardy Ochrony Małoletnich na uczelni – co w razie braku aktualizacji

Ustawa nie przewiduje wprost żadnych sankcji za niedokonanie odnowy Standardów w odstępach co najmniej raz na dwa lata. Nie można jednak wykluczyć, że organy kontroli zaczną tak interpretować przepisy, aby brak dokonania przeglądu i aktualizacji Standardów powiązać z niedopełnieniem obowiązku wprowadzenia Standardów w danym podmiocie. Takie zachowanie podlega karze grzywny do 250 zł albo karze nagany. W razie ponownego stwierdzenia niewykonania obowiązku wprowadzenia Standardów Ochrony Małoletnich, sprawca podlega karze grzywny nie niższej niż 1000 zł.

Z drugiej strony, brak dopełnienia omawianego obowiązku np. przez wyznaczonego koordynatora, może przynieść dla niego skutki służbowe nałożone przez pracodawcę.

Podstawa prawna:

Art. 22c ust. 6 i 7, art. 23b Ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 110, 187).

Interesuje Cię ten temat? Zapraszamy na szkolenie z naszym autorem pt. „Ochrona małoletnich na uczelni – upewnij się, czy prawidłowo wdrożyłeś przepisy Ustawy Kamilka”.

Polecamy również odwiedzić blog naszego autora i trenera: www.kreatywnieoprawie.pl